اصول گفتگو

بخشی از کتاب مهارت گفتگو برای همسران
که در مجموعه آموزش غیرحضوری #نبوغ_عاطفی
برای دانشجویان درج شده است

اصول گفتگو :

۱ هیچکس نمیتواند گفتگو نکند، گفتگو نکردن نیز نوعی گفتگو است.
۲ پیام فرستاده شده اغلب پیامی نیست که دریافت میشود.
۳در ناکار آمدی گفتگو هر دو طرف مقصرند.
۴ بخش عمده پیامها، غیرکلامی اند (بسیاری از معانی در یک تبادل بین فردی به صورت
غیرکلامی مخابره میشوند).

۱ هیچ کس نمیتواند گفتگو نکند، گفتگو نکردن نیز نوعی گفتگو است

در واقع گفتگو نکردن امکانپذیر نیست، هنگامی که شما از گفتگو امتناع میورزید باز در حال ارسال پیامی (گفتگو) هستید. مثلاً این که اعتراضی دارید، یا خسته هستید و نمیخواهید گفتگو کنید. در هر صورت طـرف مقابل نیز از سکوت شما پیامی میگیرد و متناسب با آن واکنش نشان میدهد، پس در گفتگو نکردن نیز پیامهایی ردوبدل میشود و نمیتوان گفتگو نکرد.

۲پیام فرستاده شده اغلب پیامی نیست که دریافت میشود

گفتگوی صحیح هم به ارسال ماهرانه و هم دریافت ماهرانه پیامها بستگی دارد. باورکنید تضمینی نیست که پیامهای واضح شما، همان طورکه میخواسته اید، درک شوند.
در ارسال و دریافت پیام ۴ حالت را میتوان قائل شد :
۱ ـ پیامی که میخواهیم منتقل کنیم.
۲ ـ پیامی که واقعا منتقل میکنیم (پیام اصلی).
۳ ـ پیامی که تصور میکنیم منتقل کرده ایم.
۴ ـ پیامی که فرد مقابل دریافت میکند.

به عنوان مثال زنی میخواهد به همسرش بگوید: “میخواهم به من بیشتر توجه کنی” (پیامی که میخواهد منتقل کند) و به همسرش پیشنهاد میکند: “امروز برویم و کمی قدم بزنیم” (پیام واقعی) و تصور میکند که “به او فهماندم که از قدم زدن با او لذت میبرم”، در نهایت همسرش این پیام را دریافت میکند، “فکر میکند که من چاق شده ام و میخواهد مرا برای قدم زدن بیرون ببرد!”

میتوانید ببینید که در این بین، پیام واقعی کاملا مخدوش شد. نه گوینده توانست پیام اصلی را منتقل کند و نه شنونده آن را دریافت کرد.

تنها روشی که میتوانید بفهمید پیامی را که فرستاده اید، درست دریافت شده، پرسیدن آن پیام از فرد مقابل است و در این میان شما نیز مسؤل هرچه شفاف تر فرستادن پیام هستید.

۳در ناکارآمدی گفتگو هر دو طرف مقصرند

هنگامی که اختلاف نظر و تعارض بالا میگیرد، تمایل طبیعی برای سرزنش طـرف مقابل و نادیده گرفتن یا به حداقل رساندن مسئولیت خود برای ایجاد و حفظ تعارض وجود دارد.
به عنوان مثال ؛
زوجی را تصور کنید که درباره امتناع شوهر از بحث در مورد مسایلی که برای زن مهم اند، مرافعه دارند. هر چه زن بیشتر پیش میرود، مرد بیشتر کناره میگیرد. مرد به همسرش میگوید:
“تا زمانی که از نق زدن دست بر نداری، از کناره گیری دست بر نمیدارم.”
زن نیز با عصبانیت پاسخ میدهد:
“اگر درباره مسایل مهم با من گفتگو کنی, نق نق نمیکنم.”
سرانجام، بحث با کناره گیری بیشتر مرد که به نوبه خود احساسات منفی زن را تقویت میکند، خاتمه مییابد.

این گفتگوی دو نفره به طور بالقوه به دو گفتگوی یک نفره بدل میشود. هر یک دیگری را برای آن چه رخ داده، سرزنش میکند و هیچ کدام مسؤولیت پیامد را به عهده نمیگیرد. این مثالی از مدل علیت خطی است که معتقد است یک رابطه مستقیم و خطی بین علت و اثر وجود دارد.
هریک میگوید:
“اگر چنین نمیکردی، چنان نمیکردم”.
این الگو معمولاً به جای زاینده بودن، مخرب است !

مدل سیستمهای خانواده، آن چه را که رخ داده و چگونگی رهایی از این موقعیت را بهتر تبیین میکند. این مدل که علیت حلقوی نامیده میشود، معتقد است، پیامی را که یک فرد میفرستد، باعث تغییر و پاسخ در فرد دیگر میشود. آن پاسخ، پاسخ جدیدی را در فرد اول ایجاد میکند و به همین روال پیش میرود، تا بالاخره تعارض بالا میگیرد. پاسخهای زن و شوهر به پاسخهای یکدیگر، آنها را در تله علیت حلقوی به دام میاندازد.

بهترین راه رهایی از این موقعیت، این است که هر همسر رفتار خویش را تنها واکنش به فرد مقابل در نظر نگیرد، بلکه آن را عامل تعیین کننده ای در پاسخ همسرش بداند که با تغییر آن میشود در پاسخ همسر نیز تغییر ایجاد کرد.
بهترین راه اجتناب از “بازی سرزنش” ، تمرکز بر کار با یکدیگر جهت یافتن راه حل هایی است که برای هر دو طرف قابل پذیرش هستند. در حالی که سرزنش تلاشی رقابتی است که در آن یک طرف سعی در غلبه بر دیگری دارد.

گفتگوی اصیل ، تلاشی مشارکتی است که در آن شرکت کنندگان بر توافق تمرکز میکنند.

برگرفته از کتاب مهارت گفتگو برای همسران
تألیف: زهره شیری سال انتشار: ۱۳۸۷